Οι οικονομικές προβλέψεις έχουν ένα εγγενές πρόβλημα: μοιάζουν ακριβείς μέχρι να αλλάξει ο κόσμος πάνω στον οποίο βασίστηκαν. Και για το 2027 υπάρχει μία παραδοχή που επηρεάζει σχεδόν όλες τις υπόλοιπες και δεν είναι άλλη από το ότι η ενεργειακή αναταραχή του 2026 θα αρχίσει να υποχωρεί.Αν αυτό συμβεί, το 2027 μπορεί να είναι καλύτερο από το 2026. Αν όχι, η ακρίβεια, η ανάπτυξη και τα επιτόκια θα μπορούσαν να ακολουθήσουν πολύ διαφορετική πορεία και σίγουρα στην περίπτωση αυτή τα σενάρια δεν είναι τόσο ευοίωνα.Το βασικό σενάριο του ΔΝΤ προβλέπει ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας το 2027. Αλλά πίσω από την πρόβλεψη βρίσκεται μια πολύ συγκεκριμένη υπόθεση: ότι η κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ θα έχει επιστρέψει περίπου στα προπολεμικά επίπεδα μέχρι τον Μάρτιο. Το ίδιο το Ταμείο αναγνωρίζει ότι μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις τιμές των εμπορευμάτων και τον πληθωρισμό και δεν είναι η πρώτη φορά που η οικονομία μοιάζει με κινούμενη άμμο.
Γράφει η Ειρήνη Βόλη, οικονομολόγος
Γιατί στην ενέργεια, η γεωγραφική απόσταση δεν συνεπάγεται και οικονομική απόσταση.Το Ορμούζ απέχει χιλιάδες χιλιόμετρα από την Ελλάδα. Ο λογαριασμός του, όμως, μπορεί να φτάσει μέχρι εδώ,κάτι που το είδαμε φέτος να συμβαίνει με τις τιμές της βενζίνης.Η κρίση στη Μέση Ανατολή ήρθε να προστεθεί σε μια ενεργειακή αγορά που είχε ήδη μεταμορφωθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Ευρώπη περιόρισε την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια, αλλά αυτό δεν εξαφάνισε τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Τον μετέφερε εν μέρει στις διεθνείς αγορές LNG και στις θαλάσσιες οδούς από τις οποίες εξαρτώνται.Γι’ αυτό και η πρώτη πρόβλεψη για το 2027 αφορά την ακρίβεια. Οι επίσημες εκτιμήσεις δείχνουν αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Αυτό όμως δεν σημαίνει επιστροφή στις παλιές τιμές. Σημαίνει ότι, εφόσον υποχωρήσει το ενεργειακό σοκ, οι τιμές θα αυξάνονται με μικρότερο ρυθμό.Και υπάρχει μια δεύτερη παγίδα: η ενέργεια δεν μένει στον λογαριασμό του ρεύματος. Περνά στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές, στα τρόφιμα και στις υπηρεσίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι ακόμη και το 2027 οι προηγούμενες αυξήσεις στην ενέργεια θα συνεχίσουν να περνούν σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες. Για την Ελλάδα, μάλιστα, προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει, αλλά ο πληθωρισμός χωρίς ενέργεια και τρόφιμα θα παραμείνει επίμονος.
Άρα η πιθανότερη εικόνα δεν είναι μια ξαφνικά φθηνή Ελλάδα. Είναι μια οικονομία στην οποία η ακρίβεια μπορεί να χάσει ταχύτητα χωρίς να εξαφανιστεί.
Και αν η ενεργειακή κρίση δεν αποκλιμακωθεί; Η ίδια η Κομισιόν έχει εξετάσει αυτό το σενάριο. Σε περίπτωση παρατεταμένου ενεργειακού σοκ, εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος της μετακύλισης στις τιμές θα εμφανιστεί ακριβώς το 2027, με υψηλότερο πληθωρισμό και σημαντικά ασθενέστερη ευρωπαϊκή ανάπτυξη.
Υπάρχει όμως μια δεύτερη δύναμη που θα διαμορφώσει τη χρονιά: η τεχνολογία.Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται συνήθως ως ψηφιακή επανάσταση. Στην πραγματικότητα είναι και ενεργειακή. Data centers, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, κλιματισμός, αντλίες θερμότητας και εξηλεκτρισμός της βιομηχανίας αυξάνουν ταχύτατα τη ζήτηση ηλεκτρισμού. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας περιμένει νέα ισχυρή αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης το 2027, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές προβλέπεται να καλύπτουν πλέον περισσότερο από το ένα τρίτο της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής.Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγάλο παράδοξο της επόμενης χρονιάς: όσο περισσότερο ψηφιοποιείται η παγκόσμια οικονομία, τόσο σημαντικότερη γίνεται η πρόσβασή της σε πραγματική, φθηνή και αξιόπιστη ενέργεια.
Και αυτό μας φέρνει στην Ελλάδα.Η ελληνική οικονομία αναμένεται να συνεχίσει να αναπτύσσεται το 2027, αλλά με χαμηλότερη ταχύτητα, καθώς ολοκληρώνεται σταδιακά η ισχυρή ώθηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Η Κομισιόν επισημαίνει επίσης ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να πλήξει ακόμη και τις εξαγωγές υπηρεσιών και τον τουρισμό.
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι αν θα έχουμε ανάπτυξη, αλλά τι θα την τροφοδοτεί από εδώ και πέρα.Η ενέργεια μπορεί να αποτελέσει μέρος της απάντησης. Η Ελλάδα έχει ισχυρό δυναμικό σε ήλιο και άνεμο, βρίσκεται ανάμεσα στην Ανατολική Μεσόγειο, τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη ευρωπαϊκή αγορά και επενδύει σε ΑΠΕ, αποθήκευση, LNG και ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Σε έναν κόσμο όπου η ενεργειακή ασφάλεια επιστρέφει ως οικονομικό πλεονέκτημα, η γεωγραφική της θέση αποκτά διαφορετική αξία.Αλλά εδώ πρέπει να σταματά η εύκολη συζήτηση περί «ενεργειακού κόμβου».Για ένα νοικοκυριό στον Βόλο μικρή σημασία έχει πόση πράσινη ενέργεια παράγει η χώρα, εάν ο λογαριασμός του παραμένει δυσβάσταχτος. Και για μια μικρή επιχείρηση, ενεργειακή επιτυχία δεν είναι τα περισσότερα εγκατεστημένα megawatts αλλά το αν μπορεί να λειτουργεί με χαμηλότερο και προβλέψιμο κόστος.Γι’ αυτό το 2027 θα είναι και δοκιμασία ενεργειακής δημοκρατίας: ποιος θα συμμετέχει στα οφέλη της μετάβασης; Μόνο όσοι διαθέτουν κεφάλαιο για φωτοβολταϊκά, αποθήκευση και επενδύσεις ή και ενεργειακές κοινότητες, δήμοι, μικρές επιχειρήσεις και νοικοκυριά;Η πρόβλεψη για το 2027, λοιπόν, είναι περισσότερο υπό όρους παρά αισιόδοξη.Αν αποκλιμακωθούν οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ενεργειακές τιμές, η ακρίβεια πιθανότατα θα χάσει μέρος της ορμής της και η οικονομία θα αποκτήσει περισσότερο χώρο να αναπνεύσει. Αν όμως το ενεργειακό σοκ επιμείνει, η Ευρώπη και μαζί της η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με το γνώριμο τρίγωνο ακριβότερης ενέργειας, επίμονου πληθωρισμού και ασθενέστερης ανάπτυξης.Ίσως λοιπόν το σημαντικότερο οικονομικό ερώτημα του 2027 να μην είναι πόσο θα αυξηθεί το ΑΕΠ.Θα είναι αν, στο τέλος της χρονιάς, το εισόδημα ενός νοικοκυριού θα έχει αρχίσει επιτέλους να κερδίζει τη μάχη με τις τιμές.
Πηγή: Περιοδικό e-wallet του Ομίλου Καρεκλίδη
