Περίπου το 20% των παιδιών εκτιμάται ότι πάσχει από κάποια μορφή αλλεργίας (τροφική, αναπνευστική, δερματική, φαρμακευτική). Το 6-8% των παιδιών παρουσιάζει τροφικές αλλεργίες, οι οποίες συχνά είναι επικίνδυνες και απειλητικές για τη ζωή (αναφυλαξία).
Οι συχνότερες αλλεργιακές παθήσεις στην παιδική ηλικία είναι αναπνευστικές, δερματικές, τροφικές και φαρμακευτικές. Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για την αποφυγή επιπλοκών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του παιδιού και της οικογένειας.
Ο Δρ. Νικόλαος Κίτσος, παιδίατρος εξειδικευμένος στην παιδιατρική αλλεργιολογία, μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη, σε μια ολοκληρωμένη επισκόπηση των παιδικών αλλεργιών, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αλλεργίας (24 Μαΐου) και ενόψει της θερινής περιόδου.
Σύμφωνα με τον γιατρό, ο οποίος είναι κάτοχος του διπλώματος Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας της επίσημης Ευρωπαϊκής Πιστοποίησης στην Παιδιατρική Αλλεργιολογία από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας, η Παγκόσμια Ημέρα Αλλεργίας καθιερώθηκε το 2005 από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Αλλεργιολογίας λόγω της ραγδαίας αύξησης των αλλεργιών διεθνώς τις τελευταίες δεκαετίες. Σκοπός της ημέρας είναι η ενημέρωση του κοινού, ιδιαίτερα γονέων και παιδιών, για τα αλλεργικά νοσήματα.
«Περίπου το 20% των παιδιών εκτιμάται ότι πάσχει από κάποια μορφή αλλεργίας. Περιλαμβάνει είτε τροφικές αλλεργίες, αναπνευστικές αλλεργίες, αλλεργική ρινίτιδα που είναι η πιο συχνή μορφή αλλεργίας στα παιδιά, αλλεργικό άσθμα, δερματικές αλλεργίες, ατοπική δερματίτιδα, έκζεμα και φαρμακευτικές αλλεργίες. Το 6-8% των παιδιών παρουσιάζει τροφικές αλλεργίες, οι οποίες συχνά είναι επικίνδυνες και απειλητικές για τη ζωή και εκδηλώνονται με αναφυλακτικές αντιδράσεις», τόνισε ο κ. Κίτσος.
Τα αίτια αύξησης των αλλεργιών
Η αύξηση των αλλεργιών μετά τη δεκαετία του ’90 είναι πολυπαραγοντική, ανέφερε ο εξειδικευμένος παιδίατρος και περιλαμβάνει κληρονομικότητα (αν και δεν εξηγεί πλήρως την αύξηση), σύγχρονο τρόπο ζωής, ατμοσφαιρική ρύπανση, αλλαγές στη διατροφή, αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών από βρεφική ηλικία, μειωμένη επαφή με το φυσικό περιβάλλον, καθώς και μεταβολές στο μικροβίωμα του εντέρου.
Σύμφωνα με τον γιατρό, οι συχνότερες αλλεργικές παθήσεις στην παιδική ηλικία και τα συμπτώματα είναι:
• Αναπνευστικές αλλεργίες (κυρίως σε παιδιά 4-5 ετών και άνω) που εκδηλώνονται με αλλεργική ρινίτιδα (φτάρνισμα, καταρροή, συμφόρηση) και με αλλεργικό άσθμα.
• Δερματικές αλλεργίες, με συμπτώματα ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) που είναι συχνή στη βρεφική ηλικία και ξηροδερμία.
• Τροφικές αλλεργίες (6%). Είναι πιο συχνές από τις φαρμακευτικές. Χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές αντιδράσεις, ακόμη και αναφυλαξία.
• Φαρμακευτικές αλλεργίες: Λιγότερο συχνές, αλλά σημαντικές.
Κρίσιμη η έγκαιρη διάγνωση
Ο κ. Κίτσος συμβουλεύει τους γονείς να αναζητήσουν ειδικό όταν τα συμπτώματα είναι επίμονα και εμφανίζονται κάθε φορά που το παιδί έρχεται σε επαφή με ένα ύποπτο αλλεργιογόνο (π.χ., έντονα φταρνίσματα κάθε άνοιξη).
Όπως είπε, η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για την αποφυγή επιπλοκών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του παιδιού και της οικογένειας.
Οι διαγνωστικές εξετάσεις περιλαμβάνουν Δερματικές δοκιμασίες νυγμού (prick-tests), Αιματολογικές εξετάσεις (RAS) και Εξετάσεις μοριακής αλλεργιολογίας (πιο ειδικές).
Σύμφωνα με τον γιατρό, οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται πάντα με βάση το ιστορικό του παιδιού και να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με τα συμπτώματα. Ένα θετικό ή αρνητικό τεστ από μόνο του δεν είναι πάντα οριστικό.
Αναφυλαξία: Προειδοποιητικά σημάδια και αντιμετώπιση
Ο κ. Κίτσος ανέφερε ότι η αναφυλαξία είναι η πιο σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Εκδηλώνεται γρήγορα (λεπτά έως μία ώρα) μετά την έκθεση στο αλλεργιογόνο (συνήθως τροφή, τσίμπημα εντόμου – σφήκα/μέλισσα, ή φάρμακο – αντιβιοτικά).
Τα συμπτώματα που είναι απειλητικά για τη ζωή είναι δυσκολία στην αναπνοή, επαναλαμβανόμενοι έμετοι, πτώση αρτηριακής πίεσης, απώλεια αισθήσεων.
Η χορήγηση αδρεναλίνης (αυτοενέσιμη μορφή) είναι το φάρμακο πρώτης επιλογής και μπορεί να σώσει τη ζωή του παιδιού, ανέφερε ο παιδίατρος.
Οι μορφές θεραπείας, σύμφωνα με τον κ. Κίτσο είναι η συμπτωματική θεραπεία:
Φάρμακα όπως αντιισταμινικά και κορτιζονούχα σπρέι/εισπνεόμενα για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Αιτιολογική θεραπεία (Ανοσοθεραπεία/Απευαισθητοποίηση): Για αναπνευστικές αλλεργίες (ρινίτιδα, άσθμα): Χορηγείται το ίδιο το αλλεργιογόνο για την επανεκπαίδευση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Για τροφικές αλλεργίες (γάλα, αυγό, ξηροί καρποί): Χρησιμοποιούνται πρωτόκολλα απευαισθητοποίησης.
Η ανοσοθεραπεία και η απευαισθητοποίηση μπορούν να αλλάξουν τη φυσική πορεία της αλλεργίας, προσφέροντας κάτι περισσότερο από απλή ανακούφιση συμπτωμάτων.
Οι εξελίξεις στην Παιδιατρική Αλλεργιολογία
Αναφερόμενος στις εξελίξεις στην Παιδιατρική Αλλεργιολογία, ο γιατρός τόνισε την ταχεία εξέλιξη του πεδίου.
Όπως είπε, γίνονται πολύ εξειδικευμένες εξετάσεις για την ακριβέστερη αναγνώριση παιδιών με κίνδυνο σοβαρών αντιδράσεων.
Επίσης υπάρχουν νέες θεραπείες, όπως βιολογικοί παράγοντες για σοβαρό άσθμα και ατοπική δερματίτιδα.
Τέλος, είπε ότι εφαρμόζονται πρωτόκολλα απευαισθητοποίησης για τροφικές αλλεργίες (παλαιότερα γινόταν μόνο σε ερευνητικά κέντρα), μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο αναφυλαξίας και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής.
Απευθυνόμενος στους γονείς ο κ. Κίτσος τόνισε ότι η σωστή ενημέρωση είναι το πιο ισχυρό εργαλείο, προσθέτοντας ότι τα συχνά λάθη που κάνουν είναι να αποκλείουν τροφές χωρίς διάγνωση, κάτι που μπορεί να στερήσει από το παιδί σημαντικά θρεπτικά συστατικά. Επίσης υποτιμούν σοβαρή αλλεργική αντίδραση και καθυστερούν να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια.
Συμβουλές για το καλοκαίρι και τα ταξίδια
Ο παιδίατρος επισήμανε ότι οι οικογένειες με παιδιά που έχουν αλλεργίες πρέπει να ενημερώνουν πάντα το προσωπικό των εστιατορίων για τις αλλεργίες του παιδιού.
Το μόνο θεραπευτικό εργαλείο που πρέπει να έχουν οι γονείς μαζί τους είναι η ένεση αδρεναλίνης, η οποία είναι σωτήρια για τη ζωή σε περίπτωση αναφυλακτικού επεισοδίου, υπογράμμισε.
