Γράφει ο Πασχάλης Δήμου
Ένας χρόνος συμπληρώνεται από την απώλεια της Άννας Πετσιάβα-Παπανικολάου, μιας ξεχωριστής γυναίκας που υπηρέτησε με συνέπεια, ανιδιοτέλεια και αφοσίωση την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και την ιστορική μνήμη του προσφυγικού Ελληνισμού της Νέας Ιωνίας και ευρύτερα.
Είχα την τύχη να τη γνωρίσω και να συνεργαστώ μαζί της κατά τη διάρκεια της κοινής μας θητείας στο Διοικητικό Συμβούλιο της Πολιτιστικής Εστίας Μικρασιατών Νέας Ιωνίας Μαγνησίας «Ίωνες». Με τίμησε με την εμπιστοσύνη, τη φιλία και την αγάπη της. Η συνεργασία μας ήταν στενή και ουσιαστική ξεκινώντας νωρίς το πρωί και ολοκληρωνόταν αργά το βράδυ. Η Άννα εργαζόταν ακούραστα, με ευγένεια, πραότητα και δημιουργικό πνεύμα, χωρίς να υπολογίζει τον προσωπικό κόπο. Ήταν ένας άνθρωπος δοτικός και βαθιά αγαπητός, που άφησε έντονο το αποτύπωμά του στην τοπική κοινωνία.
Σταθερός συνοδοιπόρος της υπήρξε ο αείμνηστος σύζυγός της, Νίκος Παπανικολάου, άνθρωπος και ο ίδιος του πολιτισμού και της δημιουργίας, ορειβάτης και καλλιτέχνης του μαρμάρου. Στεκόταν διακριτικά και υποστηρικτικά στο πλευρό της, συνοδεύοντάς την στις συνεχείς μετακινήσεις της από τα Λεχώνια προς τον Βόλο και τη Νέα Ιωνία. Τον Νίκο και την Άννα τους συναντούσε κανείς μαζί τόσο στις ορειβατικές διαδρομές όσο και στις αίθουσες πολιτισμού. Δύο ευγενικοί, καλοσυνάτοι και αξιαγάπητοι άνθρωποι, των οποίων η παρουσία ενέπνεε εκτίμηση και οικειότητα.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η προσφορά της Άννας στην Πολιτιστική Εστία Μικρασιατών Νέας Ιωνίας Μαγνησίας «Ίωνες», της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος. Μετά τον αδόκητο θάνατο της Άννας Αϊβαζόγλου, την οποία διαδέχθηκε επάξια στην προεδρία, ανέλαβε να συνεχίσει και να διευρύνει το όραμά της. Για εννέα χρόνια, από το 2013 έως το 2022, αποτέλεσε την ψυχή και το σταθερό στήριγμα της Εστίας, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη διατήρηση των παραδόσεων, στην ανάδειξη του μικρασιατικού πολιτισμού και στη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης των προσφύγων.
Κορυφαίο έργο αυτής της μακράς διαδρομής υπήρξε η ανέγερση του Μεγάρου της Εστίας «Ίωνες», ενός πραγματικού κοσμήματος για τη Νέα Ιωνία. Το όραμα του έργου ανήκει στην αείμνηστη Άννα Αϊβαζόγλου και η πραγματοποίηση στην Άννα Πετσιάβα-Παπανικολάου καθώς ήταν ο άνθρωπος που σε κρίσιμες στιγμές υπερασπίστηκε και υποστήριξε σθεναρά την ανάγκη υλοποίησής του . Πίστεψε βαθιά στο έργο και αγωνίστηκε όσο λίγοι για την ολοκλήρωσή του. Χτύπησε αμέτρητες πόρτες, αναζήτησε πόρους και στήριξη και απευθύνθηκε σε φορείς και ανθρώπους με την ευγένεια, την αξιοπρέπεια και την αρχοντιά που τη διέκριναν. Η ανέγερση του Μεγάρου αποτελεί τη σημαντικότερη ίσως παρακαταθήκη της στην Εστία και στη Νέα Ιωνία.
Με δική της πρωτοβουλία, η Εστία «Ίωνες» προχώρησε επίσης στην παραγωγή της έκδοσης «Εστουδιαντίνα – Ανδρέας Κατσιγιάννης: Γη της Ιωνίας», με την εκδοτική επιμέλεια του Θωμά Κοροβίνη. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αξιόλογο έργο, το οποίο συνδυάζει τραγούδια, κείμενα καταξιωμένων συγγραφέων για την προσφυγική Νέα Ιωνία και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Η έκδοση συνοδεύτηκε από καλαίσθητο, σκληρόδετο λεύκωμα και απαίτησε σημαντική οικονομική δαπάνη, μεγάλο μέρος της οποίας κάλυψαν προσωπικά η Άννα Πετσιάβα και ο σύζυγός της, Νίκος Παπανικολάου. Η πράξη αυτή φανερώνει, για ακόμη μία φορά, ότι για την Άννα ο πολιτισμός δεν ήταν απλώς ένας χώρος δημόσιας παρουσίας, αλλά βαθιά προσωπική υπόθεση, στην οποία πρόσφερε χωρίς φειδώ χρόνο, κόπο και προσωπικούς πόρους.
Εξίσου σημαντική υπήρξε η εκπαιδευτική της διαδρομή. Για πολλά χρόνια υπηρέτησε ως φιλόλογος στο 1ο Λύκειο Νέας Ιωνίας, μεταδίδοντας τις γνώσεις της σε χιλιάδες μαθήτριες και μαθητές. Υπήρξε μάχιμη εκπαιδευτικός, με ουσιαστική παρουσία στο δημόσιο σχολείο. Δεν περιοριζόταν στη μετάδοση γνώσεων, αλλά καλλιεργούσε αξίες, ενθάρρυνε την κριτική σκέψη και στεκόταν με γενναιοδωρία και ενδιαφέρον δίπλα στους νέους ανθρώπους. Παράλληλα, πρόσφερε απλόχερα τη βοήθεια και την καθοδήγησή της στους νεότερους συναδέλφους της.
Για πολλά χρόνια υπήρξε ενεργό μέλος του Συνδέσμου Φιλολόγων Μαγνησίας, συμμετέχοντας με συνέπεια στις επιστημονικές και πολιτιστικές του δραστηριότητες. Η σχέση της με τη λογοτεχνία και το βιβλίο ήταν βαθιά και βιωματική. Οργάνωσε και συντόνισε τη Λέσχη Ανάγνωσης του Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου, δημιουργώντας μια δραστήρια και φιλομαθή κοινότητα γυναικών, με τις οποίες μοιραζόταν τις γνώσεις, τον ενθουσιασμό και την αγάπη της για τη λογοτεχνία μέσα σε κλίμα ζεστασιάς και δημιουργικής επικοινωνίας. Επί σειρά ετών δίδαξε επίσης Λογοτεχνία στη ΧΕΝ Βόλου, ενώ συνεργάστηκε και με το Κέντρο Βιβλίου Μαγνησιωτών Συγγραφέων.
Η Άννα Πετσιάβα-Παπανικολάου διέγραψε μια πορεία προσφοράς που συνέδεσε το σχολείο με την κοινωνία, τη λογοτεχνία με την καθημερινή ζωή και τον μικρασιατικό πολιτισμό με τη σύγχρονη ταυτότητα της Νέας Ιωνίας. Στα τελευταία χρόνια της ζωής της δοκιμάστηκε από απώλειες και δύσκολες στιγμές. Ακόμη και τότε, όμως, διατήρησε την αξιοπρέπεια, τη γενναιοδωρία και την εσωτερική ευγένεια που τη χαρακτήριζαν.
Έναν χρόνο μετά την απώλειά της, η απουσία της παραμένει αισθητή. Η μνήμη της, όμως, εξακολουθεί να είναι παρούσα στους ανθρώπους που δίδαξε, στους συναδέλφους με τους οποίους συνεργάστηκε, στους φίλους που την αγάπησαν και στα έργα που δημιούργησε και στήριξε. Η προσφορά, η ζεστασιά και η αρχοντιά της έχουν χαραχθεί ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη της Νέας Ιωνίας και της Μαγνησίας.
Στον αγαπημένο της γιο, Αλέξανδρο Παπανικολάου, εκφράζω την αγάπη και τη διαρκή συμπαράστασή μου. Μπορεί ο χρόνος να απαλύνει σταδιακά τον πόνο, δεν μπορεί όμως να σβήσει τη μνήμη ενός ανθρώπου που έζησε με τόση αξιοπρέπεια και πρόσφερε τόσο ουσιαστικά.
Η Άννα Πετσιάβα-Παπανικολάου έγραψε τη δική της ιστορία στους «Ίωνες», στη δημόσια εκπαίδευση και στην πολιτιστική ζωή της Μαγνίησας. Μια ιστορία προσφοράς, ήθους και ανιδιοτέλειας.
Αιωνία η μνήμη της.
