Του Πασχάλη Δήμου
Η δημιουργική διαδρομή του Καβαλιώτη συγγραφέα και ποιητή, το έργο του οποίου θα παρουσιαστεί στον Βόλο στις 30 Σεπτεμβρίου.
Ο Κώστας Ευκαρπίδης γεννήθηκε στους Φιλίππους Καβάλας και από το 1987 ζει στη Νέα Υόρκη. Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αργότερα, ο τίτλος της νέας ποιητικής του συλλογής, Ανάμεσα σε δύο σταθμούς, μοιάζει να συμπυκνώνει ολόκληρη τη δημιουργική του πορεία: ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αμερική, την Καβάλα και τη Νέα Υόρκη, το θέατρο και την ποίηση, την αναχώρηση και την επιστροφή.
Το έργο και η προσωπικότητα του δημιουργού θα παρουσιαστούν στον Βόλο στις 30 Σεπτεμβρίου, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει μια λογοτεχνική διαδρομή στην οποία η εμπειρία της μετανάστευσης συναντά την κοινωνική παρατήρηση, τη μνήμη και την ανάγκη διατήρησης του δεσμού με τον τόπο καταγωγής.
Από τους Φιλίππους στη Νέα Υόρκη
Στη Νέα Υόρκη ο Κώστας Ευκαρπίδης σπούδασε Θεατρικές Σπουδές στο Hunter College και Λογιστική στο Baruch College του City University of New York. Σήμερα εργάζεται ως οικονομικός διευθυντής σε εταιρεία τεχνολογίας, χωρίς να έχει απομακρυνθεί ποτέ από τη λογοτεχνική και θεατρική δημιουργία. Παράλληλα, ανέπτυξε έντονη παρουσία στην πολιτιστική ζωή της ελληνικής ομογένειας, δραστηριοποιούμενος στο ραδιόφωνο, τη δημοσιογραφία, το θέατρο και την τηλεόραση. Συμμετείχε σε παραγωγές Off Broadway, ενώ από το 1989 είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού της Νέας Υόρκης. Από το 1994 ανήκει στην Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών Αμερικής και από το 2024 είναι πρόεδρος του Συλλόγου Καβάλας «Φίλιπποι» της Νέας Υόρκης.
Το θέατρο και «Η δίκη»
Το θέατρο αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο της πορείας του. Ο Ευκαρπίδης συνεργάστηκε ως ηθοποιός με τους σκηνοθέτες Πέτρο Ζαρκάδη, Βασίλη Δούκα και Κώστα Βάντζο. Αργότερα, ως θεατρικός διευθυντής του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού και μέσα από την Πειραματική Σκηνή που ίδρυσε, παρουσίασε έργα του όπως τα Περί ομογένειας, Περί ομογένειας ΙΙ, Από την Πόλη στο Δυρράχιο και Dialogues.
Ξεχωριστή θέση κατέχει Η δίκη, η οποία παρουσιάστηκε το 2004 και εκδόθηκε το 2024 από την Κάπα Εκδοτική. Η δράση τοποθετείται σε ένα ερημικό ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, στα ορεινά της Καβάλας, όπου δύο παιδικοί φίλοι περιμένουν να συναντήσουν τον άγνωστο ευεργέτη τους. Μέσα από αυτή τη συνθήκη αναμονής, το έργο προσεγγίζει τον χρόνο, τον θάνατο, την αυτοθυσία, το ψέμα και την ελπίδα, αλλά και τις συνέπειες της μετανάστευσης για την ελληνική οικογένεια και την επαρχία.
Η Κατερίνα Διακουμοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, διακρίνει στο έργο επιρροές τόσο από το μπεκετικό θέατρο της αναμονής όσο και από τις αναγνωρίσεις της αρχαίας τραγωδίας, χαρακτηρίζοντας τη γλώσσα του ποιητική και τη δραματουργία του λυρική.
«Ανάμεσα σε δύο σταθμούς»
Η σχέση του Ευκαρπίδη με την ποίηση ξεκινά με τη συλλογή Ταξίδι στο άπειρο, που κυκλοφόρησε το 1993. Ποιήματά του έχουν βραβευτεί, δημοσιευτεί στον ομογενειακό και πανεπιστημιακό Τύπο των ΗΠΑ και μελοποιηθεί από τον Νίκο Βερόπουλο.
Η νέα του συλλογή, Ανάμεσα σε δύο σταθμούς (Κάπα Εκδοτική, 2025), συγκεντρώνει ποιήματα διαφορετικών περιόδων της ζωής του, με κοινό άξονα τη μετακίνηση. Τα μέσα μεταφοράς, η μετανάστευση, οι κοινωνικές ανισότητες, οι φυσικές καταστροφές, η επικαιρότητα και τα προσωπικά βιώματα συνυπάρχουν σε μια ποίηση που ξεκινά από το καθημερινό και οδηγείται στα μεγάλα υπαρξιακά και κοινωνικά ερωτήματα.
Το τρένο αποκτά κεντρική θέση, καθώς αρκετά ποιήματα γράφτηκαν κατά την καθημερινή διαδρομή του δημιουργού από το σπίτι στο γραφείο. Ο χρόνος της μετάβασης μετατρέπεται έτσι σε χρόνο παρατήρησης και γραφής. Η Νέα Υόρκη δεν αποτελεί απλώς το σκηνικό, αλλά ένα ζωντανό ποιητικό τοπίο: οι δρόμοι, οι βιτρίνες και ο υπόγειος σιδηρόδρομος ενσωματώνονται στη γλώσσα και συνομιλούν με τη μνήμη, την επιθυμία και την εμπειρία της ξενιτιάς.
Στη γραφή του συνυπάρχουν υπερρεαλιστικές εικόνες, αστικές αναφορές, λυρισμός και κοινωνική κριτική. Ο μύθος και η Ιστορία συναντούν τη σύγχρονη πραγματικότητα, ενώ το προσωπικό βίωμα γίνεται αφετηρία για έναν ευρύτερο προβληματισμό γύρω από τη μετανάστευση, την κανονικότητα και τις αντιφάσεις του σύγχρονου κόσμου.
Μια διαδρομή που γίνεται λογοτεχνία
Αν διαβάσει κανείς μαζί τη Δίκη και το Ανάμεσα σε δύο σταθμούς, αναγνωρίζει σταθερούς θεματικούς άξονες: τον χρόνο και την αναμονή, τη μετακίνηση και τη μετανάστευση, τη σχέση με τον τόπο, τη φύση, την κοινωνική παρατήρηση και την προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει τη θέση του μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει.
Στη Δίκη η σκηνή βρίσκεται σε ένα ξωκλήσι στα ορεινά της Καβάλας· στη νέα ποιητική συλλογή μεταφέρεται συχνά σε ένα τρένο της Νέας Υόρκης. Η γεωγραφική απόσταση είναι μεγάλη, η θεματική όμως πολύ μικρότερη.
Ο Κώστας Ευκαρπίδης εξακολουθεί να γράφει ανάμεσα σε δύο τόπους που συνυπάρχουν δημιουργικά μέσα του. Ανάμεσα στον σταθμό της αναχώρησης και σε εκείνον της άφιξης βρίσκονται οι άνθρωποι, οι απώλειες, οι μνήμες και οι εμπειρίες που συγκροτούν μια ζωή. Αυτή η ενδιάμεση διαδρομή γίνεται λογοτεχνία και θα παρουσιαστεί στο κοινό του Βόλου στις 30 Σεπτεμβρίου στη Βιβλιοθήκη “Οι Τρεις Ιεράρχαι” από τους Νίκο Αλεξίου, καθηγητή στο Queen’s College στη Νέα Υόρκη και ποιητή και την Αρετή Τζανετοπούλου, σύμβουλο Εκπαίδευσης Φιλολόγων ΔΔΕ Μαγνησίας με συντονιστή τον Πασχάλη Δήμου, Σύμβουλο Εκπαίδευσης 5ης Θέσης Δασκάλων ΔΠΕ Μαγνησίας.
