Εμπλοκή προέκυψε από τα κράτη της ομάδας του Βίζεγκραντ στις διαβουλεύσεις που συνεχίζονται πυρετωδώς στη Σύνοδο Κορυφής για το προσφυγικό, με τους αρχηγούς να καθυστερούν την έναρξη του δείπνου εργασίας με την Τουρκία, για να γίνουν συναντήσεις συντονισμού, με σκοπό την επίτευξη μιας συμφωνίας.
Όπως μεταδίδει ο Γιάννης Αντύπας από τις Βρυξέλλες για το protothema.gr, oι ισχυρές αντιστάσεις που έχουν τα κράτη της ομάδας Βίζεγκραντ αφορούν στο σχέδιο της ΕΕ για επανεισδοχή προσφύγων και παράτυπων μεταναστών από την Ελλάδα στην Τουρκία και την επανεγκατάστασή τους σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
Τα κράτη της ομάδας του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχία) αντιτίθενται στην απόφαση αυτή, επιχειρηματολογώντας πως κάτι τέτοιο δεν είναι συμβατό με τα ανθρώπινα δικαιώματα, διότι η Τουρκία δεν θεωρείται ασφαλής χώρα προορισμού.
Πηγές αναφέρουν πως τα κράτη αυτά θεωρούν πως δεν υπάρχει προσφυγικό ζήτημα, από την ώρα που έχουν κλείσει τα σύνορά τους.
Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, δήλωσε πως η επίτευξη μιας συμφωνίας σήμερα είναι πολύ σημαντική για την Ελλάδα και χαρακτήρισε υποκριτική τη στάση τους να μην δέχονται Σύρους, Ιρακινούς και Αφγανούς πρόσφυγες και έπειτα να απορρίπτουν την επιστροφή τους στη Τουρκία.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός κάλεσε τους «τέσσερις του Βίζενγκραντ», αφού δεν δέχονται την επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών και των προσφύγων από την Ελλάδα στη Τουρκία, να ανοίξουν τα σύνορά τους, σεβόμενοι τις αποφάσεις της προηγούμενης Συνόδου για διατήρηση του «status quo» των ανοιχτών συνόρων.
Νωρίτερα, ελληνικές κυβερνητικές πηγές παρατηρούσαν ότι οι διαδικασίες που ακολουθούνται για την εύρεση συμβιβασμού με την Τουρκία είναι «σύνθετες» και αναμένεται να διαρκέσουν επί μακρόν, καθώς γίνεται προσπάθεια για μια συμφωνία, που θα καλύπτει όλες τις πλευρές.
Πρόκειται για μια εξέλιξη, που η ελληνική πλευρά θεωρούσε θετική, καθώς αφαιρούσε από την Ελλάδα μια σειρά κατηγοριών από κράτη-μέλη όπως αυτά του Βίζενγκραντ, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη αυτή ως μια «τεράστια ανακούφιση». Καθώς φαίνεται, ωστόσο, τα κράτη του Βίζεγκραντ δεν κάνουν πίσω.
Περί τις 19:15 ήρθε στο φως της δημοσιότητας η τουρκική πρόταση που εξετάζουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες, η οποία έχει χαρακτηριστεί από ευρωπαϊκές πηγές ως «πολύ σοβαρή» και στην οπιία συμπεριλήφθηκαν και οι προτάσεις της ΕΕ, με αποτέλεσμα να πρόκειται, στην ουσία, για ένα κοινό σχέδιο δράσης.
Προσχέδιο κοινού σχέδίου δράσης ΕΕ-Τουρκίας – Τι δίνει και τι παίρνει η Ελλάδα
Για την επίτευξη μιας συμφωνίας για το προσφυγικό στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, έπειτα από τη κατάθεση μιας νέας πρότασης της τουρκικής πλευράς, η Ευρωπαική Επιτροπή συνέταξε ένα προσχέδιο κοινού σχεδίου δράσης, δίνοντας ως ανταλλάγμα για την εφαρμογή επανεισδοχής των μεταναστών και των Σύρων προσφύγων από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία, την ταχύτερη απελευθέρωση των θεωρήσεων εξόδου (βίζα), το άνοιγμα νέων κεφαλαίων για την ενταξιακή πορεία και την χρηματική υποστήριξή τους.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαρακτηρίζουν το προσχέδιο ως «σοβαρό» και το εξετάζουν αυτή τη στιγμή, με κάποιους ηγέτες να εκφράζουν την ανησυχία τους για ορισμένα σημεία, ιδιαίτερα ως προς τη διατύπωσή τους, εκτιμώντας ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις από τα κοινοβούλιά τους.
Σύμφωνα με το προσχέδιο της τουρκικής πρότασης, η Τουρκία δεσμεύεται να εφαρμόσει επανεισδοχή όλων των παράτυπων μεταναστών που πέρασαν από τη Τουρκία στα ελληνικά νησιά για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Παράλληλα το προσχέδιο στοχεύει σε συμφωνία μεταξύ της τουρκικής και της ελληνικής κυβέρνησης στην εγκατάσταση ενός «ικανού αριθμού» Τούρκων απεσταλμένων σε «μονάδες παρακολούθηση παράτυπης μετανάστευσης» -κυρίως στη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο, τη Λέρο και την Κω, για την «επίσπευση των περιπτώσεων επανεισδοχής». Σημειώνουμε πως η πρόταση για Τούρκους υπαλλήλους δεν είναι κάτι νέο, καθώς είχε τεθεί ξανά από την Άγκυρα τον Δεκέμβριο.
Στη συνέχεια η Τουρκία δεσμεύεται να εφαρμόσει όλα τα «διοικητικά και νομικά εργαλεία για την εκπλήρωση της επανεισδοχής», έπειτα από συμφωνία με την ελληνική κυβέρνηση.
Όπως αναφέρει το κείμενο του προσχεδίου της συμφωνίας, η Τουρκία θα βοηθήσει στην επανεγκατάσταση των Σύρων προσφύγων από την Ελλάδα στα κράτη-μέλη της ΕΕ με τη λογική της φόρμουλας «ένας προς έναν» -δηλαδή, για κάθε Σύρο πρόσφυγα που δέχεται πίσω η Τουρκία, τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα δέχονται έναν πρόσφυγα από την Τουρκία, αφού προηγουμένως οι γείτονες υποδεχθούν πίσω όλους τους παράνομους μετανάστες από τα ελληνικά νησιά.
Τέλος, η Τουρκία δεσμεύεται να υλοποιήσει τα έργα υποστήριξης προσφύγων που πρότεινε η τουρκική κυβέρνηση σε συνεργασία με το αρμόδιο όργανο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τι θέλει η Τουρκία από την Ευρώπη
Σύμφωνα με την τουρκική πρόταση, η Άγκυρα αναμένει η Ευρωπαϊκή Ένωση «να εκκενώσει πλήρως τα ελληνικά νησιά από πρόσφυγες και να εφαρμόσει επανεισδοχή μόνο σε όσους πέρασαν στα νησιά έπειτα από τον καθορισμό ημερομηνίας έναρξης», καθώς και η ΕΕ να καλύψει το κόστος της επανεισδοχής.
Παράλληλα, ζητά την απελευθέρωση των θεωρήσεων εξόδου (βίζα) για τους Τούρκους πολίτες, νωρίτερα από την προηγούμενη συμφωνία, μέχρι το τέλος του Ιουνίου του 2016, συνδέοντας την πρόοδο που κάνει η ΕΕ στις θεωρήσεις με την πρόοδο της επανεισδοχής προσφύγων και μεταναστών από την Τουρκία.
Στη συνέχεια η Τουρκία ζητά να τηρήσει η ΕΕ τη μετεγκατάσταση των Σύρων προσφύγων σύμφωνα με τη φόρμουλα που προτείνει η Τουρκία (ένας προς έναν) και συνεργασία για από κοινού δημιουργία «ανθρωπιστικών ζωνών ασφαλείας» εντός τουρκικού εδάφους.
Τέλος, η Τουρκία ζητάει την απελευθέρωση νέων ενταξιακών κεφαλαίων, τρία επιπλέον δισεκατομμύρια σε βοήθεια έως το 2018 και την καταγραφή προόδου σε μηνιαία βάση.
Τα αιτήματα της Άγκυρας επιβεβαίωσε με δηλώσεις του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς, μετά την ολοκλήρωση του γεύματος εργασίας και πριν ξεκινήσει η σύσκεψη των «28».
Αντίδραση Τσίπρα στα τουρκικά αιτήματα
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο Αλέξης Τσίπρας αντέδρασε στις τουρκικές αξιώσεις, τονίζοντας ότι δεν μπορούν να «ξεπαγώσουν» τα πέντε κεφάλαια για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.
Κατά την παρέμβασή του στη Σύνοδο των 28 ηγετών της ΕΕ, σύμφωνα με τις ίδιες κυβερνητικές πηγές, ο πρωθυπουργός είπε πως τα κεφάλαια δεν μπορούν να ανοίξουν, εάν δεν υπάρξουν βήματα προόδου από την πλευρά της Τουρκίας στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Άγκυρας και στο θέμα του «casus belli».
