Ο Παγασητικός Κόλπος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς επιστημονικής μελέτης που δημοσιεύτηκε στο κορυφαίο περιοδικό Geosciences (MDPI) και υπόσχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο προστατεύουμε τις θάλασσές μας. Ειδικότερα, μια ερευνητική ομάδα του Τμήματος Γεωπονίας Ιχθυολογίας και υδάτινου περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε συνεργασία με το Technical University της Δανία και το Ege University της Τουρκίας, ανέπτυξε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα πρωτοποριακό υπολογιστικό μοντέλο που προβλέπει με ακρίβεια τον κίνδυνο εισβολής δύο από τα πιο επικίνδυνα ξενικά είδη στη Μεσόγειο: του τοξικού λαγοκέφαλου (Lagocephalus sceleratus) και του λεοντόψαρου (Pterois miles).
Ένα «ραντάρ» για τη θάλασσα
Η καινοτομία της έρευνας έγκειται στον συνδυασμό στατιστικής ανάλυσης, αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης (SVM, νευρωνικά δίκτυα, decision trees) με προβλέψεις περιβαλλοντικών παραμέτρων έως το 2035.
Το αποτέλεσμα είναι ένα είδος «ραντάρ» που δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να προβλέπουν το μέλλον της θάλασσας και να γνωρίζουν πότε και πού μπορεί να εμφανιστούν τα εισβολικά είδη.
Ο βυθός είναι ο καθρέφτης της απειλής, θερμοκρασία βυθού και αλατότητα αναδείχθηκαν ως οι δύο βασικοί παράγοντες που καθορίζουν την πιθανότητα εγκατάστασης των ειδών. Σήμερα, οι συνθήκες στον Παγασητικό παραμένουν σχετικά ασφαλείς. Όμως, η άνοδος της θερμοκρασίας λόγω κλιματικής αλλαγής μπορεί να δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την εισβολή μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Γιατί έχει σημασία
Η παρουσία λαγοκέφαλου και λεοντόψαρου δεν είναι απλά ένα βιολογικό φαινόμενο. Είναι ένα πολύπλευρο κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα. Ο λαγοκέφαλος είναι εξαιρετικά τοξικός, θέτοντας σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Και τα δύο είδη μπορούν να προκαλέσουν καταστροφές στα ιχθυοαποθέματα, πλήττοντας την αλιεία και την τοπική οικονομία.
Ως ιδιαίτερα επιθετικά είδη, απειλούν τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου, εκτοπίζοντας ντόπια είδη.
Η μελέτη υπογράφεται από τους: Δημήτρη Κλαουδάτο, Δημήτρη Πάφρα, Κλειώ Καραγιάννη, Χρήστο Δομενικιώτη (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Ιχθυολογίας & Υδάτινου Περιβάλλοντος). Αλέξανδρο Θεοχάρη (Technical University of Denmark – DTU Aqua). İlker Aydin (Ege University, Τουρκία).
«Η θάλασσα δεν περιμένει»
«Η έγκαιρη πρόβλεψη είναι το ισχυρότερο όπλο μας. Το νέο μας μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, προστατεύοντας το θαλάσσιο περιβάλλον, την υγεία των πολιτών και τα εισοδήματα των ψαράδων», τονίζει ο επικεφαλής της ομάδας, Δημήτρης Κλαουδάτος.
Μια καινοτομία με παγκόσμια προοπτική
Η μεθοδολογία, όπως σημειώνουν οι ερευνητές δεν περιορίζεται στον Παγασητικό. Μπορεί να εφαρμοστεί σε όλη τη Μεσόγειο και να αποτελέσει παγκόσμιο παράδειγμα για τη διαχείριση βιολογικών εισβολών. Η επιστημονική κοινότητα στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα: «Η θάλασσα αλλάζει. Αν δεν δράσουμε προληπτικά, οι εισβολές θα αλλάξουν όχι μόνο το θαλάσσιο οικοσύστημα αλλά και τη ζωή μας.»
